„To tylko na własny użytek” nie oznacza, że posiadanie narkotyków jest legalne. Polskie prawo nie przewiduje prostej granicy w rodzaju „do jednego grama wolno”. Niewielka ilość może jednak mieć ogromne znaczenie dla dalszego losu sprawy - w określonych okolicznościach postępowanie może zostać nawet umorzone.
To jeden z częstszych mitów dotyczących odpowiedzialności karnej za narkotyki. Sam fakt, że substancja była przeznaczona wyłącznie dla osoby, przy której ją znaleziono, nie wyłącza odpowiedzialności.
Nawet niewielka ilość może oznaczać przestępstwo
Podstawowe znaczenie ma art. 62 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Penalizuje on posiadanie środków odurzających lub substancji psychotropowych. W typie podstawowym czyn jest zagrożony karą do 3 lat pozbawienia wolności. Przepisy różnicują jednak sytuację sprawcy. W przypadku mniejszej wagi możliwa jest grzywna, kara ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Znacznie poważniejsze konsekwencje dotyczą natomiast posiadania znacznej ilości narkotyków. Nie istnieje przy tym ustawowy przelicznik, zgodnie z którym określona liczba gramów automatycznie przesądza o kwalifikacji czynu. Znaczenie mają m.in. ilość i rodzaj substancji, jej charakter, liczba możliwych do uzyskania porcji oraz okoliczności konkretnej sprawy.
Narkotyki na własny użytek. Kiedy możliwe jest umorzenie?
Szczególnie istotny dla osoby zatrzymanej z niewielką ilością narkotyków jest art. 62a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Pozwala on na umorzenie postępowania - również przed wydaniem postanowienia o wszczęciu śledztwa lub dochodzenia - jeżeli przedmiotem czynu była nieznaczna ilość środków przeznaczonych na własny użytek sprawcy, a orzeczenie wobec niego kary byłoby niecelowe ze względu na okoliczności czynu oraz stopień jego społecznej szkodliwości. To ważna różnica. Posiadanie niewielkiej ilości narkotyku nadal nie staje się legalne. Ustawodawca daje jednak możliwość odstąpienia od dalszego prowadzenia sprawy karnej, jeśli spełnione są przesłanki przewidziane w ustawie. W praktyce nie wystarczy więc powiedzieć policjantowi lub prokuratorowi: „to było tylko dla mnie”. Każda sprawa wymaga indywidualnej oceny.
Co ma znaczenie po zatrzymaniu z narkotykami?
W sprawach narkotykowych pierwsze czynności mogą mieć duże znaczenie dla dalszego postępowania. Istotne jest nie tylko to, ile substancji zabezpieczono, lecz również co dokładnie zabezpieczono, w jakich okolicznościach, w jaki sposób substancja była przechowywana i co wynika z pozostałego materiału dowodowego. Dlatego nie warto opierać swojej sytuacji procesowej na internetowych przekonaniach, że „mała ilość jest dozwolona” albo że „za jeden gram nic nie grozi”. Takiej zasady w polskim prawie nie ma. W konkretnej sprawie obrona może natomiast analizować, czy zachodzą podstawy do przyjęcia przypadku mniejszej wagi, zastosowania art. 62a, warunkowego umorzenia postępowania albo wykorzystania innych instytucji prawa karnego odpowiednich do sytuacji oskarżonego. Najważniejsze jest więc rozróżnienie dwóch kwestii: posiadanie narkotyków na własny użytek nie jest co do zasady legalne, ale niewielka ilość i okoliczności jej posiadania mogą zasadniczo wpłynąć na sposób zakończenia sprawy.
