Sprawy spadkowe potrafią przez lata pozostawać nierozwiązane. Problem zaczyna się najczęściej wtedy, gdy spadkobiercy chcą wreszcie podzielić mieszkanie, dom, działkę czy inne składniki majątku, ale nie potrafią uzgodnić, komu mają przypaść i jak rozliczyć wzajemne roszczenia. Jeżeli sprawa o dział spadku trafia do sądu, dobre przygotowanie dowodów może mieć równie duże znaczenie jak samo stanowisko spadkobiercy.
Kiedy dział spadku trafia do sądu?
Jeżeli spadkobiercy są zgodni, podział majątku pozostawionego przez zmarłego może być znacznie prostszy. W określonych sytuacjach można przeprowadzić go umownie, a gdy w skład spadku wchodzi nieruchomość, umowa o dział spadku wymaga aktu notarialnego.
Sąd staje się potrzebny przede wszystkim wtedy, gdy porozumienia nie ma. Jeden spadkobierca chce zatrzymać nieruchomość, drugi oczekuje jej sprzedaży, strony inaczej oceniają wartość majątku albo spierają się o poniesione wcześniej nakłady.
Na rozprawie sąd ustala stanowiska uczestników i przeprowadza postępowanie dowodowe. W zależności od charakteru sprawy może przesłuchiwać uczestników i świadków, analizować dokumenty czy korzystać z opinii biegłego. Przy sporze dotyczącym wartości nieruchomości opinia rzeczoznawcy majątkowego może stać się jednym z najważniejszych dowodów w całej sprawie.
Dokumenty, zdjęcia, faktury. Dowody trzeba przygotować wcześniej
Podstawowe znaczenie ma wykazanie, kto jest spadkobiercą. Służy temu prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia.
Dalsze dokumenty zależą już od tego, co znajduje się w spadku i czego domagają się uczestnicy. Przy nieruchomości znaczenie mogą mieć dokumenty dotyczące jej stanu prawnego i ewidencyjnego. Jeśli natomiast jeden ze spadkobierców chce rozliczenia określonych wydatków lub nakładów, powinien dysponować materiałem pozwalającym je wykazać – np. fakturami, potwierdzeniami przelewów, umowami czy korespondencją z wykonawcami.
Szczególnie interesujące są sprawy wszczynane wiele lat po śmierci spadkodawcy. Przy ustalaniu wartości przedmiotu należącego do spadku zasadniczo znaczenie ma jego stan z chwili otwarcia spadku, natomiast ceny z chwili dokonywania działu. Jeśli więc dom po śmierci właściciela został gruntownie wyremontowany, stare fotografie, dokumentacja remontu czy zeznania świadków mogą okazać się bardzo istotne.
Warto o tym pamiętać, ponieważ sąd nie ma obowiązku poszukiwania za stronę wszystkich dowodów potwierdzających jej twierdzenia. To uczestnik postępowania powinien wiedzieć, czego się domaga i w jaki sposób zamierza to wykazać.
Ile może trwać sprawa o dział spadku?
Nie ma jednej odpowiedzi. Prostsza sprawa, w której spadkobierców jest niewielu, a zakres sporu ograniczony, może zakończyć się stosunkowo szybko. Przy kilku nieruchomościach, sporze o ich wartość, wzajemnych rozliczeniach, wielu świadkach i konieczności sporządzania opinii przez biegłych postępowanie może potrwać znacznie dłużej.
Nie warto również zakładać, że nieobecność jednego ze spadkobierców automatycznie zablokuje rozprawę. Jeżeli został prawidłowo zawiadomiony, sąd może prowadzić postępowanie mimo jego nieobecności. Rezygnacja z udziału w sprawie może natomiast utrudnić przedstawienie własnego stanowiska i odpowiednią reakcję na twierdzenia pozostałych uczestników.
Od 2014 roku prowadzę kancelarię adwokacką i wraz z zespołem pomagamy klientom również w sprawach spadkowych oraz majątkowych. W sprawie o dział spadku możemy przeanalizować sytuację jeszcze przed złożeniem wniosku, pomóc przygotować materiał dowodowy, określić roszczenia i reprezentować klienta w toku postępowania. Im bardziej skonfliktowani są spadkobiercy, tym większe znaczenie ma przygotowanie sprawy, zanim wszyscy spotkają się na sali sądowej.
