Kupując sprzęt, nie mamy pewności, że będzie działał zawsze, albo nawet długo. Wtedy pojawia się dylemat, czy lepiej powołać się na gwarancję, czy skorzystać z rękojmi. Choć oba mechanizmy wydają się podobne, różnią się podstawą prawną, zakresem i obowiązkami sprzedawcy. Co więcej, nie każdy konsument zdaje sobie sprawę, że rękojmia, obecnie określana jako brak zgodności towaru z umową, daje znacznie silniejszą ochronę niż dobrowolna gwarancja producenta.
W polskim prawie od 1 stycznia 2023 r. obowiązuje pojęcie braku zgodności towaru z umową. To właśnie ono zastąpiło w relacjach z konsumentami tradycyjną rękojmię. Odpowiedzialność sprzedawcy ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a wszelkie próby jej wyłączenia są nieważne.
"Aby towar był zgodny z umową, musi odpowiadać opisowi, rodzajowi, jakości, kompletności oraz funkcjonalności, a także nadawać się do zwykłego lub szczególnego celu, o którym strony się porozumiały" - wyjaśnia d Gazecie Prawnej radczyni prawna Hanna Górska.
Dodaje, że sprzedawca odpowiada także w sytuacji, gdy błędna instrukcja doprowadziła do nieprawidłowego montażu.
Ochrona ta obowiązuje przez dwa lata od wydania rzeczy, a reklamacja może zostać zgłoszona w dowolnej formie: ustnie, pisemnie, e-mailem czy nawet telefonicznie.
Co może żądać konsument?
Jeżeli towar okaże się wadliwy, konsument może domagać się naprawy lub wymiany, żądać obniżenia ceny albo w przypadku istotnej wady, odstąpić od umowy.
"Do czasu rozpatrzenia reklamacji konsument może wstrzymać się z zapłatą ceny" - podkreśla Hanna Górska.
Niezależnie od rękojmi, kupujący może skorzystać z gwarancji producenta lub sprzedawcy. To dobrowolne zobowiązanie, które może wynikać z karty gwarancyjnej, regulaminu, a nawet… treści reklamy.
"Często gwarancja jest uzależniona od dodatkowych warunków, jak rejestracja produktu czy zgoda marketingowa" - mówi prawniczka.
W jej ramach producent może zobowiązać się nie tylko do naprawy czy wymiany, ale też do szerszych świadczeń.
Najważniejsze różnice
Między rękojmią a gwarancją istnieją zasadnicze rozbieżności. Po pierwsze, rękojmia jest obowiązkowa, gwarancja dobrowolna. Po drugie, rękojmia trwa minimum 2 lata, gwarancja tyle, ile określi producent. W w rękojmi obowiązuje domniemanie istnienia wady w chwili zakupu, w gwarancji nie. I wreszcie ostatnie, sprzedawca musi odpowiedzieć na reklamację z rękojmi w ciągu 14 dni, a brak odpowiedzi oznacza jej uznanie; przy gwarancji taki obowiązek nie istnieje.
"Ochrona ustawowa działa automatycznie, bez dodatkowych formalności i nie może być ograniczona. Gwarancja natomiast zależy od warunków określonych przez gwaranta" - tłumaczy Hanna Górska.
Robert Bagiński
