Coraz trudniej wypłacić gotówkę, coraz trudniej nią zapłacić, a w tle narasta spór o prawo do wyboru formy płatności. Koalicja dla Gotówki w przeddzień Dnia Płacenia Gotówką (16.08.2025) alarmuje: Polska staje się „pustynią bankomatową”, a limity wypłat są systematycznie obniżane. Na biurku prezydenta Karola Nawrockiego znalazły się już dwa projekty ustaw, które mogą odwrócić ten trend. Stawką jest nie tylko wygoda konsumentów, ale też bezpieczeństwo państwa i wolność obywatelska.
Jeszcze kilkanaście lat temu gotówka była królową obrotu. Dziś, w erze płatności zbliżeniowych, banki likwidują bankomaty, placówki ograniczają obsługę gotówkową, a limity wypłat z urządzeń spadają. W efekcie powstają tzw. „pustynie bankomatowe”, szczególnie dotkliwe dla małych miejscowości i osób starszych.
Koalicja dla Gotówki ostrzega: cyfryzacja finansów bez alternatywy to ryzykowny scenariusz. W przypadku kryzysu, np. blackoutu czy awarii systemów bankowych, dostęp do gotówki może okazać się jedyną gwarancją funkcjonowania gospodarki.
Dwa projekty ustaw: prośba do prezydenta
Na dzień przed 16-ym sierpnia, a więc Dniem Płacenia Gotówką, Koalicja dla Gotówki informuje o swoim postulacie do prezydent Karol Nawrockiego i przekazaniu mu dwóch gotowych projektów ustaw.
„Zwracamy się do Prezydenta RP o złożenie inicjatywy ustawodawczej, która ułatwi Polakom korzystanie z gotówki i zagwarantuje im prawo wyboru formy płatności" - wyjaśnia Rafał Górski z Instytutu Spraw Obywatelskich.
Data nie jest przypadkowa, to rocznica wprowadzenia pierwszych polskich banknotów w 1794 roku, w czasie powstania kościuszkowskiego. Wtedy, podobnie jak dziś, gotówka była kluczowa dla utrzymania obiegu gospodarczego.
Również biznes reaguje na ten problem. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców apeluje o zmianę art. 19 Prawa przedsiębiorców i podniesienie limitu obrotu gotówkowego między firmami z 15 tys. zł do równowartości 10 tys. euro.
„Obecny niski limit budzi wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą swobody działalności gospodarczej. Od 8 lat nie był waloryzowany, a uderza szczególnie w mikro i małe firmy" - wskazuje analityk ZPP Aleksandra Wróbel:
Gotówka kontra parkomaty i automaty
Eksperci ostrzegają przed rosnącym trendem eliminowania gotówki w instytucjach publicznych. Aleksander Pawlak z Warsaw Enterprise Institute zwraca uwagę, że zwolnienie z obowiązku akceptacji banknotów dla automatów płatniczych bywa nadużywane.
„Nie możemy dopuścić, by samorządy i instytucje publiczne odmawiały przyjmowania gotówki. Swoboda wyboru metody płatności to fundament" - konstatuje ekspert.
Pawlak dodaje, że technologia nie jest przeszkodą w dostosowaniu urządzeń samoobsługowych do płatności gotówką. Jego zdaniem obecność dwóch metod płatności: gotówkowej i bezgotówkowej , to również element bezpieczeństwa państwa.
Płacenie gotówką to nie tylko sentyment czy tradycja. To ochrona prywatności i forma sprzeciwu wobec pełnej kontroli obrotu pieniądza przez duże korporacje. To także realne wsparcie dla lokalnego handlu, który często unika wysokich prowizji narzucanych przez operatorów płatności bezgotówkowych.
„Masz gotówkę – masz wybór" - przypomina Koalicja dla Gotówki.
Robert Bagiński
