Jeśli Karol Nawrocki podpisze nowelizację procedury cywilnej, polskie sądy czeka znacząca zmiana. Jedną z najważniejszych propozycji jest uchylenie art. 130[1a] k.p.c., który od lat budził kontrowersje wśród prawników. Przepis ten umożliwiał sędziom zwrot pisma procesowego bez wezwania do poprawy, jeśli w ich ocenie nie spełniało wymogów formalnych. Teraz ten zapis ma zniknąć, a pełnomocnicy odetchną z ulgą.
Kontrowersyjny przepis i jego konsekwencje
Przedmiotowy przepis k.p.c. wszedł w życie w 2019 roku jako część szeroko komentowanej nowelizacji. Od początku budził wątpliwości. Prawnicy wskazywali, że prowadzi do nadmiernego formalizmu i utrudnia efektywną ochronę prawną. W praktyce sądy często wykorzystywały ten przepis, by odrzucać pisma z błahych powodów, takich jak np. nieczytelny wydruk załącznika czy subiektywnie ocenione braki formalne.
W rzeczywistości, przepis zachęcał do szukania pretekstów do zwrotu pozwu. Pełnomocnicy skarżyli się na kuriozalne sytuacje, w których musieli odgadywać, dlaczego sąd zwrócił pismo, a czasem, czy konieczne jest ponowne złożenie całego pozwu, czy tylko uzupełnienie braku.
MS: przepis wymaga uchylenia
W uzasadnieniu nowelizacji Ministerstwo Sprawiedliwości podkreśliło, że art. 130[1a] k.p.c. nie spełnił swojej roli. Zamiast przyspieszać postępowania, generował dodatkowe spory i wydłużał proces. Powszechna jest opinia, że jego stosowanie prowadziło do nadmiernego formalizmu, a nie do efektywnej ochrony praw strony. Na ten aspekt sprawy zwracał uwagę również resort sprawiedliwości.
Nowe regulacje mają przywrócić standardową procedurę: jeśli pismo zawiera braki, sąd wzywa stronę do ich usunięcia w wyznaczonym terminie. To rozwiązanie, zdaniem ekspertów, jest bardziej przewidywalne i sprawiedliwe.
Sędziowie vs. pełnomocnicy
Nie wszyscy jednak uważają zmiany za korzystne. Część sędziów obawia się, że zniesienie art. 130[1a] k.p.c. zwiększy ich obciążenie.
"Pełnomocnicy czasem celowo składają nieuzupełnione pozwy, by zyskać czas. Teraz sąd będzie musiał każdorazowo wzywać do poprawy, co wydłuży postępowanie" - zauważa sędzia Olimpia Barańska-Małuszek.
Adwokaci i radcowie prawni widzą to inaczej. Podkreślają, że rolą sądów jest służba obywatelom, a nie doszukiwanie się intencji. Dla pełnomocników zmiana oznacza koniec niejasnych decyzji i większą przewidywalność procedur.
Jeśli prezydent podpisze nowelizację, zmiany wejdą w życie po 14 dniach od ogłoszenia. Oprócz uchylenia art. 130[1a] k.p.c. wprowadzone zostaną także e-apelacje, co ma usprawnić pracę sądów. Czy to koniec problemów z formalizmem? Czas pokaże. Jedno jest pewne: dla środowiska prawniczego to krok w dobrą stronę.
Robert Bagiński
