W kontekście dyskusji nad migracją oraz perspektywą wdrożenia w Polsce paktu migracyjnego, orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE ma istotne znaczenie. TSUE orzekł właśnie, że państwa członkowskie nie mogą wymagać od obywateli państw trzecich z statusem rezydenta długoterminowego 10-letniego zamieszkiwania jako warunku dostępu do pomocy społecznej. To oznacza, że według trybunału, brak zakwaterowania dla azylantów narusza ich prawo do godności.
W tle sprawa Włoch, ale dotyczy wszystkich
Sprawa dotyczyła dwóch obywatelek państw trzecich, posiadających status rezydentek długoterminowych we Włoszech, które zostały oskarżone o złożenie fałszywych oświadczeń w celu uzyskania „dochodu z tytułu obywatelstwa” tj. świadczenia mającego zapewnić minimum egzystencji.
Włoskie prawo wymagało, aby beneficjenci zamieszkiwali w kraju przez co najmniej 10 lat, w tym nieprzerwanie przez ostatnie 2 lata. Ponieważ kobiety nie spełniały tego warunku, sąd w Neapolu zwrócił się do TSUE z pytaniem o zgodność takiego wymogu z unijną dyrektywą.
Trybunał jednoznacznie stwierdził, że warunek długoterminowego zamieszkiwania stanowi dyskryminację wobec obywateli państw trzecich. TSUE podkreślił, że dyrektywa unijna wymaga jedynie 5-letniego legalnego pobytu do uzyskania statusu rezydenta długoterminowego, co oznacza, że po tym okresie powinni oni mieć równy dostęp do świadczeń socjalnych jak obywatele danego kraju. Wydłużanie tego wymogu przez państwa członkowskie jest nieuzasadnione i narusza zasadę równego traktowania.
Znaczenie wyroku innych krajów
Trybunał wskazał również, że nie można karać obywateli za fałszywe oświadczenia, jeśli wymóg, którego dotyczyły, sam w sobie był niezgodny z prawem UE. Oznacza to, że Włochy nie mogą ścigać osób, które nie spełniły 10-letniego okresu zamieszkania, skoro sam ten warunek został uznany za dyskryminujący.
Decyzja TSUE ma istotne konsekwencje dla wszystkich państw członkowskich, które mogą stosować podobne ograniczenia. Wyrok wzmacnia pozycję rezydentów długoterminowych, potwierdzając, że po 5 latach legalnego pobytu powinni mieć pełen dostęp do systemu zabezpieczenia społecznego. To kolejny krok w stronę rzeczywistej integracji migrantów w Unii Europejskiej.
Robert Bagiński
