Od 2026 roku w polskim prawie pracy wejdą w życie istotne zmiany, które mogą realnie wpłynąć na sytuację milionów pracowników. Nowelizacja Kodeksu pracy wprowadza nowe zasady liczenia stażu pracy, umożliwiając doliczanie do niego okresów, które dotychczas pozostawały „niewidzialne” z punktu widzenia prawa pracy, takich jak umowy cywilnoprawne czy prowadzenie działalności gospodarczej.
Nowe regulacje będą wdrażane etapami. Od 1 stycznia 2026 roku obejmą pracowników jednostek sektora finansów publicznych, a od 1 maja 2026 roku zaczną obowiązywać wszystkich pracodawców w Polsce. W praktyce oznacza to, że najpierw zmiany odczują osoby zatrudnione w administracji publicznej, ochronie zdrowia, edukacji i instytucjach kultury, a kilka miesięcy później także pracownicy sektora prywatnego.
Jakie okresy będzie można doliczyć do stażu
Nowelizacja Kodeksu pracy wprowadza zasadniczą zmianę w sposobie ustalania stażu pracy, od którego zależą kluczowe uprawnienia pracownicze. Chodzi przede wszystkim o wymiar urlopu wypoczynkowego, dodatki stażowe, nagrody jubileuszowe oraz długość okresu wypowiedzenia. Szacuje się, że z nowych przepisów może skorzystać nawet około dwóch milionów osób, których wcześniejsza aktywność zawodowa do tej pory nie miała wpływu na te uprawnienia.
Najważniejszą nowością jest możliwość zaliczania do stażu pracy okresów wykonywania pracy poza klasycznym etatem. Od 2026 roku znaczenie zyska czas prowadzenia działalności gospodarczej, współpracy z osobą prowadzącą firmę, pracy wykonywanej na podstawie umów zlecenia, agencyjnych oraz umów o świadczenie usług. Do stażu będzie można doliczyć również członkostwo w spółdzielniach rolniczych, udokumentowaną pracę zarobkową za granicą oraz okresy zawieszenia działalności gospodarczej związane z opieką nad dzieckiem.
Co to oznacza dla pracowników w praktyce
Dla wielu pracowników nowe przepisy mogą oznaczać znaczące wydłużenie stażu pracy. To z kolei może przełożyć się na dodatkowe dni urlopu, wyższe dodatki oraz inne świadczenia, które do tej pory były poza ich zasięgiem wyłącznie ze względu na formę zatrudnienia. Zmiana ta może mieć szczególne znaczenie dla osób, które przez lata łączyły różne formy pracy lub prowadziły własną działalność.
Aby skorzystać z nowych zasad, konieczne będzie dopełnienie formalności. Kluczową rolę odegra Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który będzie wydawał zaświadczenia potwierdzające okresy podlegania ubezpieczeniom. ZUS uwzględni te okresy, w których dana osoba była objęta ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, opłacała składki lub była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego, w tym w ramach tzw. ulgi na start.
Co warto zrobić już teraz
Osoby planujące skorzystać z nowych przepisów powinny już dziś przeanalizować swoją dotychczasową historię zawodową i ustalić, które okresy mogą zostać doliczone do stażu pracy. W kolejnym kroku warto wystąpić do ZUS o odpowiednie zaświadczenia i przygotować się do ich złożenia u pracodawcy. Choć formalności mogą wymagać czasu, korzyści wynikające z nowelizacji mogą mieć długofalowy charakter.
Nowelizacja Kodeksu pracy to wyraźna zmiana w podejściu do pracy i kariery zawodowej. Po raz pierwszy ustawodawca w tak szerokim zakresie uznał, że doświadczenie zdobywane poza etatem ma realną wartość i powinno być traktowane na równi z tradycyjnym zatrudnieniem. Dla wielu pracowników będzie to nie tylko zmiana przepisów, ale także symboliczna korekta wieloletnich nierówności na rynku pracy.
Robert Bagiński
