W kontekście nadchodzących świąt, własna choinka z prywatnej działki wydaje się najprostszym, najtańszym i najbardziej naturalnym świątecznym rozwiązaniem. Jednak wystarczy jedno źle zmierzone drzewo, jedno pominięte zgłoszenie lub błędne założenie, że „na swojej ziemi mogę wszystko”, by świąteczne drzewko kosztowało nie kilkadziesiąt, lecz kilka tysięcy złotych.
W 2025 roku przepisy dotyczące wycinki drzew - w tym sosen i świerków wybieranych na Boże Narodzenie - wciąż są restrykcyjne. A nieznajomość prawa nie tylko nie chroni, ale wręcz naraża na dotkliwe kary.
Wycinka tak, ale z jasnymi ograniczeniami
Właściciele działek często zakładają, że skoro drzewo rośnie na ich ziemi, mogą je wyciąć bez pytania kogokolwiek o zgodę. Tymczasem ustawa o ochronie przyrody jednoznacznie określa, kiedy wycinka jest dopuszczalna, a kiedy obowiązkowa staje się cała procedura administracyjna. Kluczowe są dwa parametry: gatunek drzewa i obwód jego pnia mierzony 5 centymetrów nad ziemią.
Prawo przewiduje trzy limity: dla topoli, wierzb oraz klonów jesionolistnych i srebrzystych dopuszczalny obwód wynosi 80 centymetrów; dla kasztanowców, robinii akacjowych i platanów klonolistnych – 65 centymetrów. Wszystkie pozostałe gatunki, w tym najpopularniejsze świąteczne sosny i świerki, mogą być usuwane bez zezwolenia tylko wtedy, gdy ich obwód nie przekracza 50 centymetrów.
Mała sosna? Zgłoszenie i tak obowiązkowe
Choć formalne zezwolenie nie jest wymagane przy drzewach do 50 centymetrów obwodu, nie oznacza to pełnej dowolności. Właściciel musi zgłosić zamiar wycinki do urzędu gminy lub miasta. Po złożeniu dokumentu urząd przeprowadza oględziny, a następnie - przez 14 dni od oględzin, nie dłużej jednak niż 21 dni od zgłoszenia - może wnieść sprzeciw.
Jeśli urząd nie zaprotestuje, można legalnie wyciąć drzewko. Jeśli jednak zgłoszenia w ogóle nie było, nawet niewielka choinka może stać się podstawą do nałożenia wysokiej administracyjnej kary pieniężnej. Przepisy nie różnicują w tej sytuacji wielkości drzewa - liczy się naruszenie obowiązku.
Gdy pień sosny lub świerku przekracza 50 centymetrów obwodu, samo zgłoszenie nie wystarczy. Konieczne jest formalne zezwolenie - składane do urzędu gminy lub miasta, a w przypadku drzew rosnących na terenie objętym ochroną zabytków, do wojewódzkiego konserwatora zabytków. Nie można też rozpocząć jakichkolwiek prac przed otrzymaniem pozytywnej decyzji. Nielegalne ścięcie takiego drzewa traktowane jest jako poważne naruszenie przepisów i może skutkować bardzo dotkliwą grzywną.
Ile kosztuje legalna wycinka? Stawki mogą zaskoczyć
Jeżeli wycinka wymaga zezwolenia, wiąże się to z obowiązkiem uiszczenia opłaty. Urząd oblicza ją na podstawie gatunku oraz obwodu pnia mierzonego już na wysokości 130 centymetrów. W 2025 roku obowiązują dwie stawki: 25 złotych za każdy centymetr obwodu przy drzewach do 100 centymetrów oraz 30 złotych za każdy centymetr powyżej tej wartości. W praktyce oznacza to, że wycięcie okazałej, kilkudziesięcioletniej sosny może kosztować nawet kilka tysięcy złotych – i to zanim drzewko stanie w salonie.
Świąteczna tradycja cięcia własnej choinki jest piękna, pod warunkiem że właściciel działki działa zgodnie z prawem. Jeden pomiar pnia, jedno zgłoszenie lub jedna decyzja urzędu mogą przesądzić, czy świąteczny zwyczaj będzie przyjemnym rytuałem, czy źródłem stresu i niepotrzebnych wydatków. Zanim więc w ruch pójdzie piła, warto najpierw sięgnąć po miarkę.
Opr. Robert Bagiński
Fot. iStock
