Przedstawiane dzisiaj przez nas historie pokazują, że sprawy związane z L4 nie są czymś odległym od codzienności Polaków. Już wkrótce przepisy w tym zakresie zostaną uporządkowane, a nowe regulacje mają ukrócić nadużycia i jednocześnie ujednolicić zasady obowiązujące zarówno pracowników, jak i pracodawców.
Projekt nowelizacji ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw trafił właśnie na posiedzenie Rady Ministrów i może stać się jedną z najważniejszych zmian w obszarze prawa pracy od lat.
Koniec z lukami i przestarzałymi przepisami
Dotychczasowe zasady kontroli zwolnień lekarskich opierały się na rozporządzeniach pamiętających jeszcze lata 90. W dobie elektronicznych zwolnień i pracy zdalnej okazały się one niewystarczające. Rząd zapowiada, że teraz najważniejsze reguły trafią do ustawy, dzięki temu kontrole mają być bardziej przejrzyste i jednolite w całym kraju.
Nowe przepisy dokładnie precyzują uprawnienia kontrolerów. ZUS będzie mógł sprawdzać nie tylko osoby zatrudnione, ale również te, które pobierają świadczenia już po ustaniu stosunku pracy. Kontrolerzy zyskają prawo do potwierdzania tożsamości ubezpieczonego i żądania informacji zarówno od chorego, jak i od lekarza czy pracodawcy.
Zmiany doprecyzują także rolę pracodawców. Firmy zatrudniające ponad 20 osób nadal będą mogły prowadzić własne kontrole, ale zyskają też jasną podstawę prawną do tego, by sprawdzać pracowników w czasie, gdy wypłacają im wynagrodzenie chorobowe. Do tej pory ten okres często pozostawał poza systemem.
Co będzie kontrolowane?
Zgodnie z nowym art. 68a, ZUS ma kontrolować wszystkie typy zwolnień - zarówno chorobowe, jak i opiekuńcze czy świadczenia rehabilitacyjne. Kontrola będzie polegała na ocenie, czy chory nie podejmuje aktywności sprzecznych z celem L4, np. pracy zarobkowej. W przypadku zwolnień opiekuńczych sprawdzane będzie, czy opiekę mógłby zapewnić ktoś inny z domowników. Wyjątek dotyczy dzieci do 2. roku życia – tu prawo do świadczenia zawsze pozostanie.
Nowością jest obowiązek sporządzania protokołu po każdej kontroli, nawet jeśli nie wykryto nieprawidłowości. Pracownik będzie miał siedem dni na złożenie zastrzeżeń i przedstawienie własnych dowodów. Dopiero ten dokument stanie się podstawą do ewentualnej utraty prawa do zasiłku.
Środowisko przedsiębiorców od lat apelowało o zmiany. " Kwestia wykorzystywania zwolnień lekarskich to dla nas temat kluczowy. Otrzymujemy wiele sygnałów, że w praktyce pojawiają się wątpliwości zarówno co do zasadności wydania zwolnienia, jak i sposobu jego wykorzystywania" - mówi w Gazecie Prawnej Rober Lisicki, dyrektor departamentu pracy w Konfederacji Lewiatan.
Ekspert podkreśla, że nawet obecne kontrole ujawniają nadużycia, a koszty ponosi cały system ubezpieczeń społecznych. Pozytywnie ocenia też fakt, że ZUS przejmie część obowiązków, które dotąd spoczywały na dużych firmach.
Będzie skrupulatniej
Projekt nowelizacji czeka na rozpatrzenie przez Radę Ministrów. Jeśli przepisy wejdą w życie, pracownicy muszą liczyć się z dokładniejszymi kontrolami, a pracodawcy zyskają przejrzyste narzędzia do reagowania na nadużycia. Zmiany mają uporządkować system i wprowadzić jasne reguły gry - tak, by zwolnienia chorobowe służyły tym, którzy naprawdę ich potrzebują.
Robert Bagiński
Fot.: Pixibay