CYWILNE

Jaką rolę pełni zadatek?

Zadatek jest świadczeniem, które jest przekazywane przez jedną ze stron przy zawarciu umowy art. 394 kc. Polega na przekazaniu sumy pieniężnej lub rzeczy. Zadatek, podobnie jak zaliczka, podlega zarachowaniu na poczet świadczenia strony, która go wręcza, chyba, że jest to niemożliwe, np. z uwagi na przedmiot świadczenia – wtedy zadatek podlega zwrotowi. Odmiennie jednak od zaliczki, zadatek pełni przede wszystkim funkcję zabezpieczającą, gdyż, zgodnie z art. 394 kodeksu cywilnego, w przypadku niewykonania umowy przez jedną ze stron, druga strona może bez wyznaczania terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej. Skutek przyjęcia zadatku, to jest obowiązek zwrotu sumy dwukrotnie wyższej, nie następuje w każdym przypadku, jest mianowicie wyłączony na mocy woli stron lub jeśli to wynika ze zwyczaju. Zadatek ma więc za zadanie dyscyplinować strony do prawidłowego wykonania obowiązków umownych.
Charakter świadczenia wręczonego przy zawarciu umowy jako zadatku musi wynikać z woli stron. W przypadku niepewności czy wolą obu stron było wręczenie zadatku, świadczenie to może być uznane za zaliczkę, a więc odpadnie całkowicie możliwość realizowania roszczeń typowych dla zadatku, to jest żądania sumy podwójnej lub zachowania zadatku. Zadatkiem jest świadczenie wręczone przy zawarciu umowy a niepo jej zawarciu, nawet w krótkim odstępie czasu  – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1999 r.; I CK N 262/98;

 

Czy w przypadku usprawiedliwionej nieobecności na ogłoszeniu wyroku, sąd przesyła nieobecnej stronie wyrok na piśmie?

Nie. Niezależnie od faktu, czy strona była na ogłoszeniu wyroku czy nie, sąd nie przesyła jej wyroku na piśmie. Nie ma tu również znaczenia okoliczność, że nieobecność była usprawiedliwiona  art. 331 kpc.

 

Sąd wydał wyrok zaoczny, ale nie nadał mu rygoru natychmiastowej wykonalności. Co należy zrobić w takiej sytuacji?

Zgodnie z art. 333 § 1 pkt 3 kodeksu postępowania cywilnego, sąd powinien był nadać wyrokowi zaocznemu rygor natychmiastowej wykonalności. Jeśli tego nie zrobił to jest to uchybienie natury formalnej. W takim przypadku należy wystąpić z wnioskiem o uzupełnienie wyroku. Zgodnie z art. 351 § 1 kpc strona może w ciągu dwóch tygodni od ogłoszenia wyroku, a gdy doręczenie wyroku następuje z urzędu – od jego doręczenia, zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o natychmiastowej wykonalności.

 

Co to jest kara umowna i kiedy można ją zastrzec w umowie?

Zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego można zastrzec w umowie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna).
Cytowany wyżej przepis daje możliwość zastrzeżenia w umowie, iż strona w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania naprawi powstałą w ten sposób szkodę poprzez zapłatę określonej sumy pieniężnej. Należy jednak zwrócić uwagę, iż kara umowna tym różni się od naprawienia szkody na ogólnych zasadach, że należy się wierzycielowi w zastrzeżonej wysokości bez względu na wysokość poniesionej przez niego szkody. Co więcej, zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty w razie wykazania, że wierzyciel nie poniósł szkody (tak stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 listopada 2003 r., sygn. akt III CZP 61/03).
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 21 sierpnia 2008 r., sygn. akt: IV CSK 202/08  orzekł, iż strony mogą zastrzec karę umowną na wypadek wypowiedzenia umowy zlecenia z innych powodów aniżeli ważne. Kara umowna – jak wynika z art. 483 § 1 k.c. – może zostać zastrzeżona wyłącznie w odniesieniu do zobowiązania niepieniężnego. Kategoryczne brzmienie art. 483 § 1 k.c. nie pozostawia wątpliwości, że przepis ten w odnośnym zakresie ma charakter iuris cogentis. Kategorię “zobowiązania niepieniężnego” należy jednak rozumieć szeroko. Tak więc kara umowna może zostać zastrzeżona na wypadek naruszenia poszczególnych obowiązków, które to nie prowadzą do zaspokojenia wierzyciela.
Trzeba więc pamiętać, iż  zapis dot. kary umownej może dotyczyć tylko niewykonania lub niewłaściwego wykonania zobowiązania niepieniężnego, ale można ją zastrzec również w przypadku niewykonania poszczególnych obowiązków nałożonych treścią umowy na dłużnika.
Określenie kary umownej najczęściej następuje poprzez wskazanie w umowie określonej sumy ale też bardzo często wskazany jest określony procent wartości kontraktu czy całego lub części świadczenia
Przepisy kodeksu cywilnego przyznają dłużnikowi uprawnienie do żądania zmniejszenia kary umownej w dwóch przypadkach
1) jeżeli zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane,
2) jeżeli kara umowna jest rażąco wygórowana,
ma to na celu zachowanie pewnej równowagi stron.
Wystarczy zaistnienie jednej z wyżej wskazanych przesłanek  by możliwa stała się realizacja prawa redukcji kary umownej. Przy zaistnieniu obu tych podstaw naraz, dłużnik może jednak liczyć na dalej idące umniejszenie grożącej mu sankcji pieniężnej. Prawa określonego w art. 484 § 2 kodeksu cywilnego nie da się wyłączyć postawieniami umowy.

Co to jest upadłość konsumencka?

Zgodnie z nowelizacją ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, od dnia 31 marca 2009 możliwe jest prowadzenie postępowania upadłościowego i ogłoszenia upadłości osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej.

Przesłanką do ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność, która powstała wskutek wyjątkowych i niezależnych od dłużnika okoliczności (art. 4913 ustęp 1 PrU.).

W postępowaniu tym wprowadzono szereg modyfikacji, mających na celu dostosowanie przebiegu postępowania do potrzeb osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Najważniejsze z nich to:

1. Ograniczenie czasowe możliwości prowadzenia postępowania, wobec osób które wcześniej były upadłym lub dokonały czynności z pokrzywdzeniem wierzycieli (do okresu 10 lat przed złożeniem wniosku).

2. Wniosek o ogłoszenie upadłości może być złożony wyłącznie przez samego dłużnika (art. 4922 ust. 2 PrU)

3. Brak obowiązku zgłoszenia wniosku w terminie 2 tygodni od momentu wystąpienia niewypłacalności

4. Nie stosuje się przepisów o zwrocie wniosku nieodpowiadającego wymogom określonym w ustawie.

5. Istnieje możliwość zwolnienia dłużnika od kosztów sądowych.

6. Sąd z urzędu zwraca się do naczelnika urzędu skarbowego, właściwego dla miejsca zamieszkania upadłego celem uzyskania informacji o czynnościach opodatkowanych dokonanych przez dłużnika.

7. Dopuszczono możliwość , by likwidację majątku prowadził sam dłużnik (pod nadzorem syndyka)

8. Jeżeli w skład masy upadłości (tj. majątku upadłego służącego zaspokojeniu wierzycieli) wchodzi lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny, w którym zamieszkuje upadły, z sumy uzyskanej z jego sprzedaży wydziela się upadłemu kwotę odpowiadającą przeciętnemu czynszowi najmu lokalu mieszkalnego za okres dwunastu miesięcy.(art. 4966 ust. 1 PrU)

Zaspokojenie wierzycieli następuje z masy upadłości (tzn. funduszy powstałych wskutek likwidacji majątku upadłego np. sprzedaży mieszkania, samochodu). Wierzytelności niezaspokojone w ten sposób objęte są tzw. planem spłaty, który określa jakie zobowiązania upadły będzie musiał spłacić oraz określa jaka wysokość zobowiązań, po wykonaniu planu spłaty zostanie umorzona.

Z racji swojego charakteru (dopuszczenia możliwości oddłużenia) plan spłaty wykonywany jest dobrowolnie – nie ma możliwości przymusowego wykonania planu spłaty w drodze egzekucji, jego niewykonanie powoduje umorzenie postępowania, co wiąże się z negatywnymi konsekwencjami dla upadłego ponieważ traci on możliwość umorzenia części zobowiązań.

Przy ustalaniu warunków spłaty oraz wysokości umorzonej kwoty, sąd bierze pod uwagę możliwości zarobkowe upadłego oraz realność zaspokojenia wierzycieli w przyszłości.

Po wykonaniu planu spłaty, sąd wydaje postanowienie o umorzeniu zobowiązań upadłego ze wskazaniem wierzyciela, tytułu wierzytelności oraz sumy zobowiązania ulegającego umorzeniu, a także decyzję o zakończeniu postępowania upadłościowego.

 

Informujemy, iż zgodnie z przepisem art. 25 ust. 1 pkt. 1 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych (tekst jednolity: Dz. U. 2006 r. Nr 90 poz. 631), rozpowszechnianie materiałów publikowanych w niniejszym serwisie jest zabronione.